Ο πόλεμος της μπάλας
Μήπως τελικά πρόκειται για συγκαλυμμένο ρατσισμό, αναρωτιέται ο αρθρογράφος των «Financial Times», Γκίντεον Ράχμαν. Ο λόγος για τα γεγονότα που σημάδεψαν την παρουσία της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Γαλλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο, η οποία τελικά αποχώρησε την περασμένη Τρίτη από τη Νότια Αφρική έπειτα από σοβαρά προβλήματα στο εσωτερικό της, την αποπομπή Ανελκά και την παραίτηση του αντιπροέδρου της Ομοσπονδίας.
Ο Λούλα και η κυρία προέδρου αποχαιρετούν την εθνική Βραζιλίας για τον «πόλεμο» της Ν. Αφρικής. Δεν είναι μόνο που ο Νικολά Ανελκά είναι μαύρος, όπως και ο Πατρίς Εβρά, ο αρχηγός, ο οποίος συγκρούστηκε σφοδρά με το γυμναστή της ομάδας και ήταν ο υποκινητής της αποχής από την προπόνηση. Είναι που η μισή και πλέον ομάδα φέρει το χρώμα του έβενου, ενώ, αντίθετα, οι κατακριτές της, πολιτικοί και δημοσιογράφοι είναι όλοι ανεξαιρέτως λευκοί. Τραβηγμένη από τα μαλλιά η θεωρία; Πιθανόν, ωστόσο, η παρουσία πάνω από 2.000 Αφρικανών στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο έχει πυροδοτήσει συζητήσεις γύρω από τον ρατσισμό και τον εθνικισμό στην Ευρώπη. Κι έπειτα είναι κοινός τόπος ότι το ποδόσφαιρο, πέρα από την αθλητική και ψυχαγωγική του πλευρά, κρύβει μεγάλα οικονομικά και πολιτικά διακυβεύματα.
Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ού αιώνα, είτε στην Ευρώπη, με τον Μουσολίνι να ανάγει τους παίκτες της Σκουάντρα Ατζούρα σε «στρατιώτες του έθνους» (ενόψει Μουντιάλ 1934) είτε στη Λατινική Αμερική με τον Βιντέλα να καμαρώνει τους παίκτες της Αργεντινής, δεν έμειναν ασυγκίνητα στη δύναμη της στρογγυλής θεάς να κινητοποιεί τα πλήθη. Αλλωστε, ακόμα και στον «Μικρό Κόσμο του Δον Καμίλο», το ματς ανάμεσα στη Δυναμό του Πεπόνε και την Πρωτοπορία του Δον Καμίλο βαραίνει και στο αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών!
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και απελευθερωτικά κινήματα που επένδυσαν στο ποδόσφαιρο, όπως το FLN στην Αλγερία. Οι παίκτες του θυσίασαν την καριέρα τους στη Γαλλία για να συμμετάσχουν στην εθνική ομάδα. Και παρά το ότι έγιναν γνωστοί ως «Μαύρα Διαμάντια» δεν κατάφεραν να συμμετάσχουν στο Μουντιάλ του 1962, αφού η FIFA όχι μόνο δεν τους αναγνώρισε αλλά θέσπισε και κυρώσεις για όποιο από τα μέλη της θα έπαιζε μαζί τους. Οσο για τη Μπάρτσα, που της καταλογίζουν ότι εκτελεί χρέη συμβόλου της καταλάνικης ανεξαρτησίας, πράγματι υπήρξε φάρος της δημοκρατίας κατά τη διάρκεια του φρανκικού καθεστώτος.
Στις διεθνείς σχέσεις, ο εθνικισμός που εκφράζεται μέσω των αντιπροσωπευτικών συγκροτημάτων προκάλεσε μέχρι και τον πόλεμο των Εκατό Ωρών (ή πόλεμο του ποδοσφαίρου), το 1969. Το Ελ Σαλβαδόρ κερδίζει την Ονδούρα (3-2) στη φάση των προκριματικών για το Μουντιάλ του 1970 και μέσα στην ευφορία του, το στρατιωτικό καθεστώς αποφασίζει να τακτοποιήσει τις διαφορές του με τη γείτονα χώρα, εισβάλλοντας στην Ονδούρα και προκαλώντας το θάνατο 2.000 ατόμων. Και παλιότερα όμως είχαν σημειωθεί διασυνοριακά επεισόδια έπειτα από σημαντικούς αγώνες, όπως τον τελικό του Μουντιάλ 1930 ανάμεσα στην Ουρουγουάη και την Αργεντινή (4-2).
Εθνική συνείδηση
Και στην Αφρική όμως, ενώ από τη μία το ποδόσφαιρο βοήθησε στη σφυρηλάτηση εθνικής συνείδησης και ομοψυχίας, όπως έγινε στη Νότια Αφρική μετά το απαρτχάιντ, στη Σιέρα Λεόνε, στην Ακτή Ελεφαντοστού κ.α., σε άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε ως κανάλι ενδυνάμωσης εθνοτικών ταυτοτήτων, εντάσεων και βίας, όπως έγινε στην Κένυα και στη Ρουάντα. Δικτάτορες όπως ο Μομπούτου στο Ζαΐρ και ο Ντόε στη Λιβερία δημιούργησαν και στήριξαν εθνικές ομάδες προς δικό τους όφελος.
Γεγονός είναι ότι ακόμα και πολιτικοί της δημοκρατικής παράδοσης προσπαθούν να κερδίσουν από τη λάμψη του ποδοσφαίρου κάθε φορά που αυτό είναι δυνατόν. Δεν ξεχνάμε τον Μπλερ και τις δηλώσεις του για τον τραυματισμό του Μπέκαμ, το 2002, ούτε το γεγονός ότι η νίκη της Γαλλίας, το 1998, κατέληξε σε εθνική αργία. Το άκρως αντίθετο από την πρόσφατη τελευταία σελίδα της «Liberation», όπου μια πολυεθνική παιχνιδομηχανών έμπηξε το μαχαίρι βαθιά: ένας κόκορας, το εθνικό έμβλημα των Γάλλων, αποκεφαλισμένος και από κάτω: «Game over».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου